Motor ve Araç Tekniği Dersleri
- Tarih: 03 - Eylül - 2026
Motor Araç TekniÄŸi Ders Notları
MOTORUN TANIMI VE ÇALIÅžMA PRENSÄ°PLERÄ°
Yakıttan elde ettiÄŸi ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir.
Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrılırlar. Benzinli motorun yakıtı benzin; Dizel motorun yakıtı Mazot (motorin); LPG'li motorun yakıtı ise LPG gazıdır.
Silindir diziliÅŸ ÅŸekillerine göre motorlar sıra tipi, v tipi, yıldız tipi, boksör tipi ÅŸeklindeddir.
SoÄŸutma sistemine göre motorlar, su soÄŸutmalı ve hava soÄŸutmalı diye ikiye ayrılır.
Yanma sistemine göre motorlar, içten yanmalı ve dıştan yanmalı diye ikiye ayrılır. Araçlardaki motorlar içten yanmalı motorlardır. Ä°çten yanmalı motorlar ise, mazot, benzin ya da motorin yakarlar.
Motorlar, çalışma zamanlarına göre, iki zamanlı ve dört zamanlı motorlar diye ikiye ayrılır.
Benzinli motorlarda ateşleme, sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji ile ateşlenmesi ile olur.
4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ile ÅŸöyledir: Emme, sıkıştırma, ateÅŸleme (veya geniÅŸleme; iÅŸ zamanı da denir), egzost.
Enkektörlerden püskürtülerek ateÅŸleme yapılan motorlarda yakıt olarak motorin kullanılır.
Katalitik konvertör kullanılan araçlarda yakıt olarak, kurÅŸunsuz benzin kullanılır.
Bir motorun bazı parçaları ÅŸunlardır: marÅŸ motoru, piston, segman, piston kolu, silindir kapağı, supap kapağı, eme manifoltu, egzost manifoltu, silindir gövdesi, silindir gömleÄŸi, karter, conta, külbütör, emme supapı, ekzost supapı, supap iteceÄŸi, krank mili, kam mili, volan diÅŸlisi, eksantrik diÅŸlisidir.
Dizel motorda ise bunların dışında, mazot pompası (enjeksiyon pompası) ve enjektör de bulunur.
Benzinli motorlarda, üsttekilerin dışında karbüratör, benzin pompası, buji, disribütör, bobin vardır.
Benzinli motorun ateÅŸleme siteminin bazı önemli parçaları ÅŸunlardır:
Akü, kontak anahtarı, endüksyon bobini, distribütör, buji ile distibütör içinde bulunan platin takımı, alçak yüksek gerilim kabloları kondansatör, tevzii makarasıdır.
Bezinli motorlarda bujinin görevi ateÅŸlemeyi saÄŸlamaktır. Benzinli motorlarda bulunan distribitörün en önemli görevleri endükdiyon bobininden gelen yüksek voltajı bujilere dağıtmanın yanısıra, pilatin ve meksefe yardımıyla yüksek voltajın oluÅŸumunu saÄŸlamak, ayrıca tevzii makarasıyla da elektrik dağıtımını saÄŸlamaktır.
Endüksiyon bobini aküden gelen voltajı 15.000 - 25.000 volta çıkarır.
Bıjilere ateÅŸleme sorasna göre akım dağıtan distribütördür. Motor çalışmazken kontak anahtarı, ateÅŸleme durumunda açık unutulursa platin ya da bobin yanabilir.
Aracın belirli bir km.'sinden sonra bazı parçaları deÄŸiÅŸmelidir. Bunlardan biri platin ve bujidir. AteÅŸleme sistemi ayarlarından biri buji ayarı ve diÄŸeri ise platin ayarı ile avans ayarıdır.
Platin meme yapmış ise meksefe (kondansatör) yanabilir. Platin meme yaparsa zımparayla temizlenir.
Motorun çalışması sarsıntılı ise, sebebi buji kablolarından birinin çıkmış olması olabilir.
Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının sebeplerinden biri bujilerin normal eteşleme yapmaması,
bir diğeri de platin ayarının bozuk olması ayrıca bujilerin kurum bağlanmış olmasıdır.
Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor çekiÅŸten düÅŸer.
Buji ayarları yanlış yapılmış bir aracın egzost dumanı siyahtır.
Motorun egzostundan siyah duman çıkması durumunda karışım oranı da kontrol edilmelidir.
YAKIT SÄ°STEMÄ°
Benzinli motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları ÅŸunlardır:
yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt göstergesi, karbüratör, hava filtresi, emme manifoltu.
Dizel motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları ÅŸunlardır: yakıt deposu, besleme pompası, mazot filtresi, enjeksyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma bujileri, yakıt göstergesi.
Hava filtresinin görevi, karbüratöre giren havayı süzmek ve ve sessiz emiÅŸ saÄŸlamaktır. Hava filtresinin tıkanmasını önlemek için basınçlı hava ile temizlemeliyiz. Öte yandan, hava filtresi tıkalı olan motor zengin karışımla çalışor. Filtre yine de temzilenmeden motor hala çalıştırılırsa motor boÄŸulur.
Karbüratör, emme manifoltu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda olur. Benzin-Hava karışımını ayarlar. Karbüratörin karıştırma oranı 1/15'tir.
Jinkle devresinin görevi, soÄŸuk havalarda motorun çabuk çalışmasını saÄŸlamaktır. Jinkle devresi karbüratörde bulunur. Jinkle kelebeÄŸi, karbüratörün hava giriÅŸ deliÄŸi önünde bulunur.
YaÄŸ filtresi yağı süzer ve temizler.
Silindir içindeki yanmış gazlar egzost manifoldu ile dışarı atılır.
Egzost susturucusu, basınçlı olarak çıkan yanlış gazların sesini azaltır. EÄŸer aracın egzostundan fazla ses çıkıyorsasusturucu patlak olabilir.
Supap ayarı, en önemli motor ayarlarından biridir. SoÄŸuk ve sıcak ayar olarak ikiye ayrılır.
Bir aracı kış ÅŸartlarına hazırlarken en önemli noktalardan biri hava filtresini kışlık pozisyona almak ve otomatik jinkle kışlık pozisyonuna çevirmektir.
Araçta yakıt ikmali yapılırken motor stop edilir.
Ayağımızı gaz pedalından çeksek bile motorun hala çalışmasını saÄŸlayan devre rölanti devresidir.
Yakıtın içinde toz-su-pislik vs. varsa motor tekleyerek çalışır.
Yakıt sistemi ayarlarından biri rölanti ayarıdır.
BoÄŸulmuÅŸ bir motoru çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marÅŸ yapılır.
Motor ısınıca stop ediyorsa karbüratöre de bakılmalıdır.
Araç kulanırken yakıt tasarrufu için
hava filtresi temizlenmeli,
Karbüratör ayarları yapılmalı,
Jinkle devresi açık unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek olmamalıdır,
EskimiÅŸ bujiler temizlenmeli,
Lastik hava basınçları normal olmalıdır,
Fren ayarlarının sıkı olmaması,
Uygun viteste gidilmesi,
Debriyaj kaçırması olmamalıdır,
Saatte 90/100 km hızın geçilmemesi
gerekmektedir.
Aracın fazla yakıt yaktığını anlamak için eksozuna bakılır. EÄŸer egzost rengi siyahsa fazla yakıt yakıyor olabilir.
YAÄžLAMA SÄ°STEMÄ°
YaÄŸlama sisteminin parçaları:
Karter-yağ pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuÄŸu,
Yağ kanallarıdır.
Motorda yağın bazı görevleri:
Sürtünmeyi azaltmak,
Aşınmayı önlemek,
Silindir ve segmanlar arası boşluğu doldurup sızdırmazlığı sağlamak,
Soğutmaya yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri temizlemektir.
Karterin önemli görevlerinden bazıları:
Motor bloğunun altını kapatmak ve yağa depoluk etmektir.
Araçta motor yağı kontrol edilirken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika beklenir. YaÄŸ ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır. YaÄŸ seviyesi yaÄŸ çubuÄŸuyla ölçülür, ve yağın seviyesi yaÄŸ çubuÄŸunun iki çizgisi arasında olmalıdır. YaÄŸ seviyesi normalin çok altında iken motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar.
Motor yağı değiştirilirken motor sıcak olmalıdır.
Motorlarda genellikle 20-50 W numara motor yağı kullanılır. Motorun yağı karterin altındaki tapa açılarak boÅŸaltılır. Yeni motoryağı ise süpap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur.
Motor yağı ve yağ filtresi belli km'lerde mutlaka değiştirilmelidir.
Motorda yağ basıncı yoksa,
yaÄŸ yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası arızalı,
ya da yaÄŸ müÅŸiri arızalı olabilir.
Motorun yağ eksiltmesinin sebeplerinden bazıları:
Karter contasnın yırtılması,
sekman ya da silindirlerin aşınması,
karterin delik olması,
tapadan yağ sızdırmasıdır.
YaÄŸ yakan motorun eksuztundan mavi duman çıkar.
MarÅŸa basılıp motor çalıştırıldığında yaÄŸ lambasının sönmesi gerekir.
Motor çalıştığı sürece yaÄŸlamanın olup olmadığı motor yaÄŸ göstergesinden takip edilebilir.
Motor çalışırken yaÄŸ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur.
SOÄžUTMA SÄ°STEMÄ°
Su ile soÄŸutma sisteminin bazı parçaları:
Radyatör,
Vantilatör,
Devirdaim pompası,
Termostat,
Hararet (ısı) gösterici,
Hararet (ısı) müÅŸiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur.
Radyatör, soÄŸutma suyuna depoluk eder. radyatörün altında su boÅŸaltma musluÄŸu vardır.
Termostat silindir kapağı su çıkışındadır. Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar.
Devirdaim pompası vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soÄŸuk suyu su kanallarına yollar.
Hava soÄŸutmalı motoru, su soÄŸutmalı motordan ayıran bir diÄŸer özellik hava soÄŸutmal motorda radyatör ve su pompasının olmamaısdır.
Vantilatör kayışı V ÅŸeklindedir. Kayış gerginliÄŸi 1-1,5 cm civarında olmalıdır. Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve vantilatör kayışı devirdaim pompası ve alternatörü (ÅŸarj dinamosunu) çalıştırır. vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar.
Soğutma sisteminde su azalıyorsa
silindir kapak contası arızalı veya radyatör delik,
radyatör kapağı bozuk,
radyatör hortumve kelepçeleri arızalı veya delik,
kalorifer hortumları delik veya
termostat arızalı olabilir.
Motorun hararet yapmasının nedenleri:
->Radyatör peteklerinin tıkanması,
->radyatörde suyun azalması,
->vantilatör kayışının gevÅŸek veya kopuk olması,
->termostatın arızalı olması,
->motor yağının azalması,
->motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması,
->uygun vites ve hızda gidilmemesi,
->otomatik fanın arızalı olmasıdır
Radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır.
Çok sıcak motora rölantide çalışırken ılık ve kiraçsiz su konur.
Motor bluÄŸundaki su kanalları pastan ya da kireçten tıkanmış ise motor fazla ısınır.
Radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir.
Su olduğu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır.
Donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir.
Termostadı sökülmüÅŸ motor, gereÄŸinden soÄŸuk çalışır aşınmalar artar ve verim düÅŸer.
Motorun çok sıcak çalıştırılması motoru çekiÅŸten düÅŸürür.
Motor çok sıcakken radyatöre soÄŸuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir.
Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı ıslak bir bezle tutulup hafifçe gevÅŸetilir ve buhar tamamen atılınca radyatör kapağı açılır.
Araçta ısı (hararet) göstergesi çalışmıyorsa ısı müÅŸiri arızalı olabilir.
Motor, çalıştıktan sonra çalışma sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer hortumlarında kaçak olabilir.
Motor ısısının aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir.
MARÅž SÄ°STEMÄ°
MarÅŸ sistemi motora ilk hareketi verir.
Parçaları:
-akü,
-kontak anahtarı,
-marÅŸ motoru,
-volan diÅŸlisidir.
MarÅŸa basıldığında marÅŸ motorunun bediks diÅŸlisi volanın üzerindeki diÅŸlilerle kavraşır ve volanı döndürür.
Volan da krankı döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir.
MarÅŸ durumunda marÅŸ motoru hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup baÅŸları gevÅŸek,
akü kutup baÅŸları oksitli,
marş otomatiği arızalı,
marş motoru sargıları arızalı ya da sigortası atık olabilir.
Motor çalışırken marÅŸ yapılırsa volan diÅŸlidi, marÅŸ motoru ve marÅŸ diÅŸlisi zarar görür.
MarÅŸa basıldığında marÅŸ motoru dönmez, korna da çalmaz ise sorun aküde-kutup baÅŸlarında olabilir.
Akü baÅŸka bir aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup baÅŸları (+) kutup baÅŸlarıyla, (-) kutup baÅŸları ise (-) kutup baÅŸlarıyla birleÅŸtirilir. Her iki akünün de voltajı aynı olmalıdır.
Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz.
MarÅŸa basma süresi 10-15 saniyedir. Fazla basılırsa akü biter.
MarÅŸ yapıldığında tık diye bir ses gelip, marÅŸ motoru çalışmıyorsa akü kutup baÅŸları gevÅŸek olabilir.
Vantilatör kayışı hareketini volant kasnağından alır ve pervaneyi -devirdaim pompasını- ÅŸarj dinamosunu çalıştırır. Kayış koparsa vantilatör pervanesi - devirdaim pompası ve ÅŸarj dinamosu hareket.
ÅžARJ SÄ°STEMÄ°
Åžarj sistemi, motor çalışmaya baÅŸladığı andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü ÅŸarj eder.
Åžarj sisteminin parçaları:
alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambası,
vantilatör kayışıdır.
Alternatör, krank mili kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Bazı araçlarda alternatör deÄŸil, ÅŸarj dinamosu bulunur.
Konjektör (regülatör), alternatörün ürettiÄŸi elektriÄŸin volt ve akımını ayarlar. Aracın devri arttıkça alternatörden çıkan akım ve voltajı ayarlar, tesisata ve aküye gönderir.
Åžarj lambası, ÅŸarj sisteminin çalışmadığını ikaz eder. Yani alternatör, konjektör vs. arızasını belirtir.
Bir araç için gerekli elektrik enerjisini ÅŸarj sistemi saÄŸlar.
Akü, motor çalışmazken ışık ve özel elektrikli alıcılatrı besler.
Vantilatör kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları bozulabilir.
Vantilatör kayışının koptuÄŸu "ilk olarak" ÅŸarj ikaz lambasından anlaşılır.
Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü zayıflamış olabilir.
Motor çalıştığı halde ÅŸarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevÅŸek olabilir ya da alternatör kablo baÄŸlantıları gevÅŸek veya alternatör kömürü aşınmış olabilir.
Aracın durdurulup kontağın hemen kapatılması gereken hallerden bazıları:
- Şarj ikaz lambasının yanması.
- Motordan ani bir sarsıntı ya da ses gelmesi.
- Yağ lambalarının yanmasıdır.
Konjektör ayarı bozuksa akünün su kaybı çok olur.
Araçta ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya konjektör arızalı olabilir.
MarÅŸa basılıp motor çalıştığında ÅŸarj ikaz lambası sönmelidir.
AYDINLATMA VE Ä°KAZ SÄ°STEMÄ°
Aydınlatma sisteminde, sigortalar, kablolar, farlar, park lambası, sis lambası, plaka lambası, gösterge lambası, iç aydınlatma lambası, bagaj aydınlatma lambası, gibi lambalar vardır.
İkaz sisteminde, sinyaller, fren ikaz lambaları, geri vites lambası, korna bulunur.
Her elektrik elemanı gibi araçlarda bulunan aydınlatma ve ikaz sistemi gibi elektrikli devrelerde de:
akü, kablolar, kablo baÄŸlantıları, sigortalar, açma kapama düÄŸmeleri ya da kolları, ve alıcı olarak da ampuller bulunmaktadır.
Bu sistemlerin en önemli arızaları:
kısa devre,
kablo kopukluÄŸu,
akü bitmesi,
akü kutup başı oksitlenmesi veya akü kutup başı gevÅŸekliÄŸi,
ampul yanması,
sigorta atması,
anahtarların arızalanmasıdır.
Fren müÅŸiri ikaz sisteminin bir parçasıdır.
Farlardan bir kısmı ya da hiçbiriyanmıyorsa, sigortası atık olabilir.
FlaÅŸör arızalanınca sinyal lambası yanmaz.
Sigortalar atıksa bunun yerine aynı amperde sigorta takılır.
Far anahtarı bozuksa farlar yanmaz.
Isı göstergesi çalışmıyorsa, ısı göstergesi müÅŸiri arızalı olabilir.
Aracın fren lambaları yanmıyorsa, fren müÅŸiri arızalı olabilir.
Fren lambalarından biri yanmıyorsa, yanmayan lambanın ampulu yanmış olabilir.
Farların bakımı yapılırken, far ayarı yapılır.
Farlardan biri sönük yanıyorsa far kablo baÄŸlantısı gevÅŸemiÅŸ veya paslanmış olabilir.
Sigortanın görevi, kısa devre olduÄŸunda sistemi korumaktır.
GÜÇ AKTARMA ORGANLARI
Güç aktarma organları sırasıyla:
Debriyaj, vites kutusu, ÅŸaft, diferansiyel, akslar, tekerleklerdir.
Difarensiyelin görevi, gücü arttırmak, kendine gelen hareketi 90 derece kırıp akslar yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerleÄŸi az, dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayı temin etmektir.
Kavrama (debriyaj) motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek vites değiştirme olanağı sağlayan aktarma organıdır.
Akslar, diferansiyelin hareketini tekerleklere iletirler.
Vites kutusu, aracın hızını ve gücünü ayarlar.
Araç hareket halindeyken ayağımız debriyaj pedalı üzerinde devamlı durursa debriyaj balatası aşınır.
Aracın ilk çalışması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına sonuna kadar basmanın faydası vardır.
Debriyaj balatası yaÄŸlanırsa debriyaj kaçırır. Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez.
Vites değiştirirken debriyaj pedalına basılır.
Araç geri vitese takılmak istendiÄŸinde takılmıyorsa, debriyaj pedalından ayak çekilip yeniden basılır.
Aktarma organlarında yağ olarak, dişli yağı kullanılır.
Vites değiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam basılmamıştır.
Ani ve sert duruş kalkış yapmak debriyaj balatasını sıyırabilir.
Vites kutusu bakımı yapılırken yaÄŸa ve yaÄŸ kaçağına dikkat edilir.
LASTÄ°KLER
Lastiklerin yeri, her altı ayda bir ya da her 10.000 km'de yer değiştirilerek aşınmalar denklenmelidir.
Lastiklerdeki ağırlık dengesinin bozukluÄŸu demek olan balans oluÅŸursa araçta titreÅŸim oluÅŸur. Bu titreÅŸimler en çok direksiyon simidinde hissedilir.
Lastik deÄŸiÅŸtirilirken kriko takılınca el freni çekili olmalıdır.
Lastiklere normalden az hava basılırsa lastikler sürekli olarak ortadan aşınırlar ve araç titrer. Aracın lastikleri araca binileceÄŸi zaman kontrol edilir.
Dubleks lastik iç lastiÄŸi olmayan lastiktir.
Karlı havalarda zincir çekici tekerlerin ikisine de takılır.
Isınmadan dolayı lastik hava basıncı artmışsa hiçbirÅŸey yapılamaz.
Lastiklerin üzerindeki rakamlar lastik ebatlerını belirtir.
Bir tekere dubleks, diÄŸer tekere ÅŸamyelli lastik takılırsa araç bir tarafa çeker.
Bijonların temizliği kuru bezle yapılır.
FRENLER
Araçta el freni duran aracı sabitlemek için kullanılır. El freni kopmuÅŸ ise el freni tutmaz. El freni çekili durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır ve fren tutmaz.
Araç üzerinde 3 tip fren bulunur:
-Motor freni (kompresyon freni)
-Ayak freni
-El freni
Ayak freni 3 tiptir:
-Hidrolik fren
-Havalı fren
-Karma fren
Fren sisteminin bazı parçaları ÅŸunlardır:
-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek silindirleri
-Fren diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar sistemleri
Havalı frenli bir araçta üsttekilere ilaveten hava tüpü ve kompresör bulunur.
ABS frenin avantajları, frenlerken direksiyon hakimiyetini bozmaması ve fren mesafesini kısaltmasıdır.
Fren yapılmasına raÄŸmen aracın hızı azalmıyorsa, fren hidroliÄŸi yok veya azalmış hatta fren ayarları gecÅŸek olabilir. Fren sistemine yaÄŸ sızmış olabilir. Fren sisteminde kaçak olabilir.
SoÄŸuk havalarda el freni çekil durumda bırakılırsa fren balataları donarak yapışır.
Fren sisteminde hidrolik azalmışsa hidrolik yağı ile takviye edilir.
Ayak frenine basıldığında ön ve arka tekerlekler birlikte durur.
Araç çalışıyor fakat hareket ettirilemiyorsa el freni çekik olabilir.
Aracın kampanaları aşırı ısınmışsa fren ayarları bozuk olabilir.
Ön lastiklerin biri yeni biri eskiyse frenlerken araç bir tarafa çeker.
Westinghouse tipi frenli bir arabada hareket halinde iken motor stop ettirilirse asla fren tutmaz.
Hava frenli araçta hava basınç göstergesi basınç göstermiyorsa araç olduÄŸu yerden kaldırılamaz.
ÖN DÜZEN SÄ°STEMÄ°
Ön düzen sistemi, aracın dönüÅŸünü saÄŸlar. Direksiyon simidi, direksiyon mili, sonsuz diÅŸli, sektör diÅŸli, rot, eÄŸri rot, kısa rot, rotbaşı bu sistemin bazı parçalarıdır.
Direksiyon kutusu yağı kontrol edilmelidir. Araçta çekme, gezme vs. varsa servise gidilmelidir. Kamber/ Kaster/ King-pim/ rot ve direksiyon kutusu ayarları gibi ayarları vardır. Ayarsızlık ve diÅŸlilerin aşınması, direksiyon boÅŸluÄŸu artırır.
Ayrıca rot başlarının aşınması ile direksiyon kutusu arızaları da direksiyon boşluğunu artırır.
Ön düzen ayarları bozuksa ön lastikler içten ve dıştan aşınır.
Direksiyon zor dönüyorsa lastik hava basıncı normalden azdır.
SÜSPANSÄ°YON SÄ°STEMÄ°
Süspansiyon sistemi, araç tekerlerinin aracın ÅŸasi ve gövdesiyle birleÅŸtirildiÄŸi sistemdir. Yaylar (helezon yay), yaprak yaylar (makaslar) ve amortisörlerden oluÅŸur.
Helezon yaylar otomobil türü araçlarda makaslar ise genellikle ağır hizmet araçlarında kullanılır.
Yaylar, yoldan gelen darbe titreÅŸimleri üzerine alır. Yayların salınımını amortisör kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük bakımda motorun yağına, suyuna, fren hidroliÄŸine, yakıtına, lastik hava basınçlarına, ışık ve ikaz sistemlerine bakılır.
Haftalık bakımda vantilatör kayışı gerginliÄŸi, akü bakımı yapılır.
Akü bakımı yaparken akü dış yüzeylerinin ve kutup baÅŸlarındaki oksitlerin sodalı su ve sıcak su ile temizlenmesine, plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ilave edilmesine, eleman kapak deliklerinin açık tutulmasına, kışın akü donmasın diye akü tam ÅŸarj ettirilir, dijital göstergeli araçta asla akü takviyesi yapılmaz.
Akü kendiliÄŸinden boÅŸanıyorsa akünün üst kısmında pislik birikmiÅŸtir.
Kısa devreden dolayı yangın olursa akü kutup baÅŸları çıkarılır.
Akü 2 kutp başı arasında her iki kutup başına deÄŸen bir madeni parça konsa akü kısa devre olup patlar.
YaÄŸlı tip hava filtresinin bakımı yapılırken sökülen parçalar gaz yağı ile temizlenir.
Yeni bir araçta 0-2000 km arası ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj süresi çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir. Rodaj süresince aşırı sürat yapılmaz, ani duruÅŸ kalkış yapılmaz, motor tam güç konumunda çalıştırılmaz, uzun süre sabit hızda gidilmez.
DÄ°ZEL MOTORA AÄ°T BAZI BÄ°LGÄ°LER
Dizel motorlarda silindire sadec hava doldurulur ve yanma sıkıştırılmış havanın üzerine enjektörden yakıt püskürtülmesiyle saÄŸlanır.
Dizel motorların yakıt sisteminde günlük yaplacak iÅŸlerden biri mazot-su ayırıcısı veya filtre ya da yakıt deposundan yakıt sisteminin suyunun alınmasıdır.
Dizel motorlarda yanma enjektörden yakıt püskürtmekle olur. Enjektörler kendilerine enjeksyon pompasından gelen mazotu silindirlerdeki sıkıştırılmış havanın içine püskürterek yanmayı saÄŸlarlar.
Enjeksyon pompası, besleme pompası ile depodan gelen yakıtı basınçlı olarak enjektörlere yollar.
Dizel motorun çalışmamasının bir nedeni, hava yapmış olmasıdır. Hava yapmanın nedenleri:
-yakıtın bitmesi,
-boru ve rekorların gevşemesi,
-yakıt borularının sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya deÄŸiÅŸmesidir.
Dizel motorlarda egzost dumanı siyah çıkıyorsa yakıt pompasına, enjektöre ve hava filtresine bakılır. Ayrıca dizel motorlarda marÅŸ yapıldığında marÅŸ motoru dönüyor ancak motor çalışmıyorsa yakıt filtresi de takılı olabilir.
Özellikle soÄŸuk havalarda dizel motoru kolay çalıştırabilmek için kızdırma bujileri kulanılır.
